Μεταρρύθμιση και Λαϊκισμός. Σκέψεις και προβληματισμός.

Όταν η μετακίνηση (κινητικότητα) ανάγεται σε μέγα-μεταρρυθμιστικό επίτευγμα (όχι το γεγονός – αλλά ο στόχος), είναι αλήθεια ότι δεν μπορούμε να έχουμε σοβαρές ελπίδες! Γιατί η μετακίνηση ενός άχρηστου = άχρηστη, ενώ η μετακίνηση ενός ικανού = τουλάχιστον απώλεια μέχρι να επιτύχει ένα βαθμό επάρκειας στα νέα του καθήκοντα ενώ υπάρχει και ο κίνδυνος της αναπλήρωσης. Σε κάθε περίπτωση, η αναμφίβολα απαραίτητη κινητικότητα (με σεβασμό στις ανθρώπινες διαστάσεις του θέματος αλλά όχι με τη επικυριαρχία τους) είναι ένα εργαλείο και όχι ο στόχος της μεταρρύθμισης.

Ο δε στόχος της μείωσης του κόστους λειτουργίας του δημοσίου δεν είναι μεταρρύθμιση αλλά κοινή λογική, λογιστική. Είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να έχεις έναν δημόσιο τομέα και τις απαραίτητες κοινωνικές παροχές προς τους αδυνάτους. Το «μέτρον άριστον» είναι το εφικτό.

Είναι άλλο το όραμα (προς τα πού θα ήθελες να πας) και άλλο η πραγματικότητα του τι μπορείς να έχεις σήμερα. Το πλάνο, αυτό που κανείς δεν έχει αλλά και δεν νοιάζεται να φτιάξει, είναι το σχέδιο για το πώς θα πας από το πραγματικό σήμερα στο οραματικό αύριο. Δεν υπάρχουν αυτόματα! Ούτε με λαϊκή κυριαρχία, ούτε μόνο με την λαϊκή βούληση δεν γίνεται αυτό.

Λαϊκισμός είναι να απευθύνεσαι στο συναίσθημα των ανθρώπων και να προτάσεις το ειδικό συμφέρον στο γενικό. Να το αποκαλείς Λαϊκό ενώ είναι μόνο συνδικαλιστικό ή έστω μίκρο-ταξικό (αφορά τους λίγους). Ακόμα και αν αυτοί οι «λίγοι» είναι πολλοί (δ/υ, και όλοι οι αμειβόμενοι από τον κρατικό προϋπολογισμό ασχέτου σχέσεως εργασίας) πάλι δεν είναι το σύνολο, η κοινωνία. Λαϊκισμός είναι επίσης το δίνεις υποσχέσεις για την θεραπεία φανταστικών αδικιών. «Το λεξικό ορίζει το λαϊκισμό ως μια πολιτική φιλοσοφία που υποστηρίζει τα λαϊκά δικαιώματα και τη λαϊκή κυριαρχία, συνήθως απέναντι σε μια προνομιούχα άρχουσα τάξη» γράφει ο Άλαν Γκρίνσπαν (πρώην πρόεδρος της FED) στο βιβλίο του «Η εποχή των αναταράξεων» (εκδόσεις Ωκεανίδα). Δυστυχώς, ο ορισμός είναι καλύτερος από την πρακτική!

Αντίθετα, μεταρρύθμιση είναι το σύνολο των αναγκαίων αλλαγών, τα προαπαιτούμενα, για να μπορούμε να πάμε από το πραγματικό σήμερα στο οραματικό αύριο. Είναι αλήθεια ότι ο καθένας μας μπορεί να έχει ένα διαφορετικό όραμα ή έτσι να νομίζει.

Η «αλλαγή» είναι σύνθημα, όχι όραμα. Η μείωση της γραφειοκρατίας και η αποϋλοποίηση της σχέσης πολίτη, κράτους (μία πηγή της διαφθοράς) είναι ένα μεταρρυθμιστικό όραμα. Η απόλυση «τόσων» χιλιάδων δ/υ, κλπ δεν είναι ούτε όραμα, ούτε μεταρρύθμιση. Είναι όμως ένα απαραίτητο μέτρο για την επανεκκίνηση της οικονομίας καθώς το βάρος των ελλειμμάτων (λόγω του κόστους λειτουργίας του δημοσίου) δεν επιτρέπει την μείωση της φορολογίας και άρα την όποια επιχειρηματικότητα και ανάπτυξη.

Ανάπτυξη δεν είναι η κολεκτιβοποίηση της παραγωγής. Ανάπτυξη είναι η αύξηση του εθνικού πλούτου. Αυτό στην ολοένα και πιο αλληλοεξαρτούμενη οικουμενική πραγματικότητα συνεπάγεται την συνεχή βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς σου στις επιμέρους αγορές. Είναι άλλο η εσωτερική επάρκεια εφόσον την έχεις και άλλο η ανάπτυξη. Δυστυχώς ο όρος «ανάπτυξη» έχει υποστεί πολιτική κακοποίηση από τους λαϊκιστές (και όχι μόνο).

«Κατά τη γνώμη μου» λέει ο πρώην τραπεζίτης και σημαίνον οικονομολόγος «ο οικονομικός λαϊκισμός είναι μια αντίδραση ενός εξαθλιωμένου λαού σε μια αποτυχημένη κοινωνία, μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από μια κοινωνική άρχουσα τάξη που θεωρείται τάξη των καταπιεστών. Υπό καθεστώς οικονομικού λαϊκισμού, η κυβέρνηση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των λαϊκών στρωμάτων αγνοώντας παντελώς τόσο τα ατομικά δικαιώματα όσο και την οικονομική πραγματικότητα του πώς ο πλούτος ενός έθνους μπορεί να αυξηθεί ή ακόμη να διατηρηθεί στο ίδιο επίπεδο. Με άλλα λόγια, οι αρνητικές οικονομικές συνέπειες των χρησιμοποιούμενων μεθόδων αγνοούνται, είτε εκούσια είτε κατ’ ανάγκην.»

«Ο οικονομικός λαϊκισμός δίνει μεγάλες υποσχέσεις, χωρίς να σκέφτεται πώς θα τις χρηματοδοτήσει. Πολύ συχνά η προσπάθεια υλοποίησης των υποσχέσεων απολήγει σε δημοσιονομική στενότητα, η οποία καθιστά αδύνατο το δανεισμό από τον ιδιωτικό τομέα ή από ξένους επενδυτές. Αυτό σχεδόν πάντα οδηγεί στην εξάρτηση από την Κεντρική Τράπεζα, η οποία καλείται να παίξει το ρόλο του ταμία. Η απαίτηση από μια κεντρική τράπεζα να τυπώσει χρήμα για να αυξήσει την αγοραστική δύναμη της κυβέρνησης οδηγεί κατά κανόνα σε πληθωριστική χιονοστιβάδα. Τα αποτελέσματα που βλέπουμε στην ιστορία είναι κατά κανόνα … σοβαρή απειλή για τον κοινωνικό ιστό των κοινωνιών τους.»

Ο λαϊκισμός έφερε την Ελλάδα εδώ με κύριους εκφραστές του τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Κώστα Καραμανλή. Όχι ότι όλο το πολιτικό σύστημα δεν συνέπλευσε. Ακόμα και το ΚΚΕ, για να κερδίσει σε απήχηση, ξεχείλωσε την ταξική του βάση (προλεταριάτο) συμπεριλαμβάνοντας μικρομεσαίους επιχειρηματίες και επιχειρήσεις και «προσλαμβάνοντας» αβανταδόρους πολιτευτές (βλ. Λ. Κανέλλη) για προβολή.

Σήμερα, η παταγώδης αποτυχία και η εν τέλει χρεοκοπία του οικονομικού λαϊκισμού «αλλά ελληνικά» (κάτι μεταξύ Λατινικής Αμερικής και πρώην Ανατολικού μπλοκ) καθιστά την μεταρρύθμιση μονόδρομο. Μόνο που την μεταρρύθμιση την επαγγέλλονται όλοι. Και οι λαϊκιστές της δεξιάς και της αριστεράς. Ουέ και αλίμονο!

"Save ERT"

Στο άρθρο του στην Athens Voice ο Νίκος Γιάννης δίνει μια λιγότερο προφανή (σε κάποιους) αλλά συνάμα ρεαλιστική ερμηνεία στο «πανευρωπαϊκό» φαινόμενο "Save ERT".

«Τελικώς, η μεγαλύτερη δυσκολία σε μια δημοκρατία είναι να τα βάλεις με τα μικρά συμφέροντα των πολλών» γράφει. 

Μερικοί θα πουν μα φυσικά, η πολιτική μας είναι για τα συμφέροντα των πολλών μικρών. Όμως, τα μικρά συμφέροντα των πολλών μικρών είναι στην περίπτωσή μας και όλα αυτά που έρχονται σε αντίθεση με τα συμφέροντα όλων των άλλων και της κοινωνίας στο σύνολό της. Γιατί οι «κατακτήσεις» στον ιδιωτικό τομέα είναι ένα θέμα. Μπορεί να επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, ευελιξία, αλλά στην τελική ο εργοδότης το κλείνει το μαγαζί, (βλ. ανεργία). Σε αντίθεση, στον δημόσιο τομέα είναι απλά και μόνο μεταφορά χρημάτων από το σύνολο (φορολογούμενοι) στο μερικό και συγκεκριμένα σε μικρές ομάδες που αποκτούν δύναμη είτε μέσω του πελατειακού συστήματος είτε απλά γιατί ελέγχουν τον διακόπτη (τα μέσα παραγωγής) ή τα μέσα της «προπαγάνδας» όπως στην ΕΡΤ.
_________________________________________________________________________________

With his article in Athens Voice, Nicos Yannis gives a less obvious yet realistic, in my opinion, interpretation of the pan-European phenomenon "Save ERT"! The Article is in Greek and I will not attempt to translate it. I will present, however, a brief summary of my understanding (my inherence) as well as my comments.

The author argues that this "Save ERT" phenomenon gained popularity amongst certain European countries and publics because 1) it triggered some democracy issues the way this decision was announced and executed, and that this has been further manipulated by the ERT people (points 5, 6), 2) EBU members face similar pressures in many other European countries like Austria, the Netherlands, and France among others and the ERT example could set precedence therefore they had a “vested interest” to proliferate the issue, 3) journalists and media people have a high international networking ability and they could propagate their cause (in solidarity) very easily and effectively, 4) converging European politics have come to share some common pro-socialistic, pro-statetism reflexes that clash with the more liberal, progressive policies of the EU bodies (very loose inherence).

The author gives further evidence to the rise of populism as a result of that political clash in Europe, part of a greater rise of extremist voices from the far right and far left (communist party and the alikes) fueled by the .

He finally argues that it is a reform movement that clashes with the status-quo. At the end of the day, the greatest challenge in a democracy is to curtail the little interests of the many, he writes.

Some will argue but of course. The aim of politics should be to take care of the needs and interests of the many little. However, the little interests of the many are in our case those that work against the greater interests of the many and society as a whole. Working class gains in the private sector is one thing. They may affect competiveness and flexibility but then again it’s a negotiated process and at the end of the line there is unemployment as it’s in the entrepreneur’s prerogative to close the business and move it to another place. On the contrary, in the public sector, such gains are just a mare transfer of money from the whole (the taxpayers) to the part (the civil servants/workers). The latter’s power to negotiate such gains arises from either the client/spoils system or from a false idea of “ownership” of the means of production (holding the power switch as we say) or of the media (propaganda means) like in the case of ERT.