Ελεύθερος Συνειρμός

Διάβασα αυτό

«Κατά κάποιο τρόπο συμβαίνει η εξής ακολουθία: εντοπίζεται ένα πρόβλημα, ακολουθεί η σύνταξη και η ψήφιση ενός σχετικού νόμου, και η διαδικασία θεωρείται λήξασα (και μάλιστα επιτυχώς). Η ιδέα πως μπορείς να προχειρογράψεις έναν νόμο και αυτομάτως να λύσεις το πρόβλημα που επιθυμείς δείχνει πόσο βαθιά άγνοια υπάρχει για τη δυναμική της πραγματικότητας. Ο συγγραφέας αφιερώνει ένα ολόκληρο κομμάτι του βιβλίου του στο πόσο κακό κάνουν οι ακατάλληλοι νόμοι και όταν εφαρμόζονται και όταν δεν εφαρμόζονται.»
(Αντιγόνη Λυμπεράκη στο AV, γενικότερες σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Αρίστου Δοξιάδη «Το Αόρατο Ρήγμα» εκδ. Ίκαρος)

Δεν είναι μόνο ένας Νόμος ή ένας άνθρωπος στην κατάλληλη θέση ή το αντίθετο. Είναι η έλλειψη οράματος και ενός σχεδίου για το πώς θα πάμε από το «Α» (το σήμερα) στο «Β» (το ζητούμενο). Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα. Όσο δε δεν συζητάμε και δεν διαμορφώνουμε το «Β», τίποτα δεν θα αλλάξει.

Το «Μνημόνιο», κόκκινο πανί για τους μισούς συμπολίτες μας, από μόνο του δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τον σκοπό αυτό γιατί είναι μόνο ένα τμήμα της εξίσωσης και όχι ο στόχος. Και αυτό το ίδιο είναι κακογραμμένο από άλλους για εμάς χωρίς εμάς, αν και για το δεύτερο δεν είμαι απόλυτα βέβαιος μιας και τα μέτρα του είναι δικής μας κοπής.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στο ότι οι κυβερνήσεις και η γραφειοκρατία που κυβερνάνε την χώρα δεκαετίες τώρα δεν προτείνουν ένα όραμα και δεν παράγουν ένα σχέδιο για να πάμε στο «Β» (και δεν εννοώ ένα Plan B). Απλά αντιδρούν, καθυστερημένα τις περισσότερες φορές, στα εξωτερικά ερεθίσματα και στις όποιες συνθήκες. Η ένταξή μας στη Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρώ το επέτειναν αυτό γιατί κακά τα ψέματα υπάρχει μια κάποια ασφάλεια στην Ένωση («Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις», όπως θα έλεγε και ο Κ.Π. Καβάφης).

Είναι κυρίως έλλειμμα φαντασίας και ηγεσίας.

Η αριστερά που τσαλαβουτάει στα οράματα και τις παραισθήσεις διεγείρει μεν για αυτό αλλά δεν απαντά ικανοποιητικά στις σημερινές ανάγκες γιατί, στο κάτω-κάτω, είναι η αριστερά και έχει ένα πλάνο και μία λύση. Έχει ένα όραμα συγκεκριμένο και σε γενικές γραμμές αποτυχημένο, όπου και όποτε εφαρμόστηκε. Και ναι υπάρχει αντίλογος για την αποτυχία του, αλλά σε κάθε περίπτωση και η κακή εκτέλεση ενός «τέλειου» σχεδίου μπορεί να προκαλέσει κακό (όπως και έχει κάνει άλλωστε). Πόσο μάλλον αν το σχέδιο είναι ακατάλληλο ή προχειρογραμμένο.

Οι υπόλοιποι του δημοκρατικού τόξου (δεν ασχολούμαι με τους φασίστες ή τους καπνισμένους εθνοπατριδοκαπηλευτές) τσαλαβουτάνε στην μικρότητα και την αδιαλλαξία, την φαυλότητα και την υποκρισία. Έτσι, ο «βιαστής» βαφτίζεται και εμφανίζεται ως «σωτήρας» για να σε γλιτώσει από τον «βιασμό» του «άλλου»! Και ο «άλλος», παρουσιάζεται ως «νέος» αλλά με νοοτροπία ίδια και προτάσεις από τον 19ο αιώνα για τα προβλήματα και τις προκλήσεις του 21ου.

Δεν θέλουμε τον Σοσιαλισμό του Μαρξ, του υπαρκτού ή του ανύπαρκτου! Δεν θέλουμε και τον Καπιταλισμό της βιομηχανικής εποχής, τύπου Κάρνεγκι και J.P. Morgan (ο ιδρυτής της και όχι η γνωστή τράπεζα).

Θέλουμε μια σύγχρονη, φιλελεύθερη και προοδευτική κοινωνία, όπου το κράτος ρυθμίζει αλλά δεν παρεμβαίνει στις σχέσεις των πολιτών. Όπου το κράτος και ο Νόμος παρεμβαίνει και διορθώνει αδικίες χωρίς να δημιουργεί άλλες. Όπου η πολιτική είναι η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του πολίτη και όχι των κεκτημένων των ημετέρων, συντεχνιών και πελατών, πολιτικών ή και οικονομικών. Θέλουμε σεβασμό στην ελευθερία του ατόμου και την ιδιοκτησία του, υλική και πνευματική, που αποκτήθηκε ως αποτέλεσμα του κόπου και της εργασίας του και όχι με την καταπάτηση ή την συνδιαλλαγή με την δημόσια διοίκηση.
Θέλουμε διαφάνεια αντί για διαφθορά.

Και κάπου εκεί ακούω μέσα μου …

Freud Sofa

«Να `μαι στα σύννεφα ψηλά
μ’ ένα τηλέφωνο αγκαλιά
όπως οι φλέβες δυνατά
τ’ ακούω πάλι να χτυπά
Υποχρεώσεις και δουλειά
μου κλέβουν κάτι απ’ τη χαρά
Είναι πληγή να σ’ αγαπώ
όταν μου είσαι μακριά
Μόνο αν είσαι εσύ, εγώ απαντώ...
Μη, δεν είμαι εδώ, όνειρο ζω
και μη με ξυπνάτε τώρα
Μη, για ό,τι καλό ή ό,τι κακό
τα λέμε άλλη ώρα...»

Η ώρα σας τελείωσε! Τα ξαναλέμε!

<>

Σημείωση: Ο ελεύθερος συνειρμός (free association) αποτελεί θεμελιώδη κανόνα με τον οποίο λειτουργεί η ψυχαναλυτική συνεδρία και συστατικό στοιχείο της ψυχαναλυτικής τεχνικής. Συνίσταται στην έκφραση όλων ανεξαιρέτως των σκέψεων που περνούν από το μυαλό του αναλυόμενου, είτε αυτές αφορμώνται από κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο (π.χ. μια λέξη, μια εικόνα, κάποιο στοιχείο του ονείρου) είτε αναδύονται αυθόρμητα (βλ. Laplanche & Pontalis 1986, 179-181 το σχετικό λήμμα). Στόχος της τεχνικής αυτής είναι να εξαλείψει την εκούσια επιλογή σκέψεων και, αίροντας τις αντιστάσεις, να γίνει δυνατή η πρόσβαση στο ασυνείδητο. 

Αφήνοντας πίσω το μνημόνιο (Σ.Θ.)

(του Σαράντου Θεοδωρόπουλου)

Το Μνημόνιο θα τελειώσει. Ή ο Λαός θα το ανατρέψει πριν οι "εταίροι" μας θα μας εγκαταλείψουν. Γι' αυτό πρέπει να εστιάσουμε στην προτασιακή διαδικασία για τη μεταμνημονιακή εποχή.

Περιληπτικά

« Μετά το μνημόνιο η Χώρα θα πρέπει να πορευτεί στη Διεθνή Πραγματικότητα πατώντας στα ποδάρια της. Θα είναι μία χώρα που έχει υποχωρήσει σε απίστευτο βαθμό στον διεθνή πολιτικό χώρο, στη διεθνή οικονομική ζωή και στον διεθνή καταμερισμό εργασίας …

...

Η «διάσωση» της Χώρας δεν ήταν Σωτηρία. Πρέπει να απαντηθεί το γιατί δεν τέθηκε ποτέ αυτά τα χρόνια ένα, έστω αφηρημένο, αντισταθμιστικό σχέδιο αύξησης παραγωγής πλούτου, παρά μόνο το καταστροφικό και αναγόμενο στη σφαίρα της ψυχιατρικής μοντέλο του «ελληνικού προγράμματος εξυγίανσης» …

…

Ο αντιπολιτευτικός λόγος θα πρέπει να αντικατασταθεί από επιθετική πολιτική διεκδίκησης της καλυτέρευσης της καθημερινότητας μέσα από την οργάνωση και την ιεράρχηση της παραγωγής μέσα από τη Δουλειά και την Αξιοπρέπεια. »

Για το πλήρες κείμενο

http://www.topontiki.gr/article/55608/Afinontas-piso-to-mnimonio

http://sarantostheodoropoulos.blogspot.gr/2013/07/blog-post_10.html

Το χρέος, το κράτος και οι «ξένοι»

192 χρόνια ανεξαρτησίας, μερικές χρεοκοπίες, κηδεμονίες και αναδιαρθρώσεις χρέους, μας δίδαξαν τίποτα;

Τέλος πάντων, ορκίζομαι εις Σε,
ω Ιερά πλην τρισαθλία Πατρίς!

Εάν κάτι απέτυχε σ´αυτή την χώρα είναι ο κρατικοδίαιτος καταναλωτισμός. Το πελατειακό σύστημα νομής της εξουσίας με αντάλλαγμα τις παροχές σε κοινωνικές και συντεχνιακές ομάδες στο όνομα της συναίνεσης.

Οι πολίτες μιας κοινωνίας πληρώνουν στο κράτος φόρους ώστε το κράτος να παρέχει στους πολίτες κοινωφελείς υπηρεσίες. Στις σοσιαλδημοκρατικές κοινωνίες το κράτος αναδιανέμει τα εισοδήματα μέσω των κοινωνικών παροχών από τους έχοντες (μέσω των φόρων) στους δικαίως ή αδίκως μη έχοντες και στους αδυνάτους. (και καλά κάνει και έτσι πρέπει)
Το σύνολο αυτών των παροχών συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών που πληρώνει το κράτος και των δημόσιων επενδύσεων αποτελούν τα έξοδα του προϋπολογισμού και οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές και κάθε πρόσοδος από δημόσιο περιουσιακό στοιχείο τα έσοδα. Εφόσον αυτά εξισώνονται δεν προκύπτει έλλειμμα και άρα ανάγκη δανεισμού. Εάν συστηματικά οι δαπάνες ξεπερνούν τα έσοδα, τότε το κράτος προσφεύγει σε δανεισμό για να καλύψει την διαφορά. Όταν το κράτος δανείζεται οι φορολογούμενοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερα βάρη στο μέλλον (μέσω της φορολογίας).

Όταν το χρέος φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε οι πιθανοί δανειστές να μην είναι πλέον διατεθειμένοι να δανείσουν το κράτος, τότε το κράτος μπορεί να κάνει τα εξής: α) να αυξήσει την φορολογία για να μπορέσει να καλύψει τα νέα ελλείμματά του και το κόστος του δανεισμού που έχει ήδη αναλάβει, β) να πουλήσει περιουσιακά στοιχεία ώστε να μειώσει ισόποσα το χρέος του, τόσο ώστε να ξανανοίξουν οι αγορές κεφαλαίων (να μπορεί δηλαδή να ξαναδανειστεί) ή γ) να σταματήσει να αποπληρώνει το χρέος που έχει συσσωρεύσει αλλά και δ) να περιορίσει άμεσα τα ελλείμματά του γιατί απλά δεν θα μπορεί πλέον να τα χρηματοδοτεί.

Το Ελληνικό δημόσιο βρέθηκε αναγκασμένο να κάνει τα (γ) & (δ) εφόσον κάποια στιγμή έκλεισαν οι αγορές. Όσο για το (β) ούτε που το αγγίξαμε. Αντί όμως να περικόψει άμεσα τα έξοδα κατά 20-30% (μέσα σε μια μέρα), ανέλαβαν οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι (η Τρόικα) να μας χρηματοδοτήσουν ώστε να περιορίσουμε τα ελλείμματα αυτά σταδιακά με ρυθμό 4-5% τον χρόνο ώστε να σταματήσει κάποτε η αιμορραγία και να αρχίσει επίσης η αντιστροφή της διόγκωσης του συσσωρευμένου χρέους. Ταυτόχρονα άρχισε μία σταδιακή αναδιάρθρωση του χρέους αυτού με κούρεμα των ιδιωτών δανειστών αρχικά (των τραπεζών και των άλλων επενδυτών, θεσμικών ή μικροϊδιωτών) και έπεται η συνέχεια.

Αυτό που έχουμε ξεχάσει είναι ότι την άνοιξη του 2010 υπήρχαν μόνο δύο επιλογές. Εφόσον δεν βρίσκαμε αυτή την γέφυρα θα έπρεπε να κηρύξουμε στάση πληρωμών, να προβούμε σε μονομερή αναδιάρθρωση του χρέους με κούρεμα τουλάχιστον 30% ή και περισσότερο και να περικόψουμε άμεσα τα έξοδα του προϋπολογισμού κατά 20 με 30% (έλλειμμα 12-15% του τότε ΑΕΠ). Αυτό θα προκαλούσε σημαντικές τριβές στο ευρωσύστημα με αποτέλεσμα την έξοδό μας από το ευρώ (και ίσως και από την ΕΕ ως «rogue State»). Η έξοδος θα γινόταν (εάν ήταν εφικτό που δεν ήταν αλλά ως υπόθεση εργασίας) για να κινηθεί κάπως η οικονομία με την κυκλοφορία ενός νέου νομίσματος. Η πτώση του ΑΕΠ θα ήταν δραματική μέσα σε ένα χρόνο ενώ η άμεση μείωση δαπανών για να ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός θα απαιτούσε μειώσεις μισθών και απολύσεις έως και 400,000 δημοσίων υπαλλήλων ή αμειβόμενων από δημόσια έσοδα (σε ΜΚΟ, ΟΤΑ, κλπ) μέσα σε ελάχιστο διάστημα με ότι αυτό θα σήμαινε για το όποιο κοινωνικό κράτος, την ασφάλεια/άμυνα, κλπ.. Εναλλακτικά την μείωση των αμοιβών κατά τουλάχιστον 50%.
Από εκεί και πέρα, εφόσον δεν σκοτωνόμασταν μεταξύ μας θα έπρεπε να κινηθούμε με ένα σχέδιο ανάγκης για την ανασυγκρότηση της οικονομίας και της κοινωνίας με πιθανή την κλήση του IMF για τεχνογνωσία. Θα ήμασταν δε όχι μόνο το μαύρο πρόβατο παγκοσμίως αλλά οι τελευταίοι των τελευταίων για χρόνια ή δεκαετίες. Σε μια ανάλυσή μου με βάση τα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας υπολόγισα ότι ακόμα και κάτω από τα πιο ευνοϊκά σενάρια η «ύφεση» μέσω της υποτίμησης της «νέας νομισματικής μονάδας» θα ήταν της τάξης του 40-50% (μέσα σε ένα χρόνο) σε όρους αγοραστικής αξίας.

Αυτό που ζούμε σήμερα είναι η σταδιακή προσαρμογή που αφού δεν έγινε μέσα σε μια νύχτα, καταστρέφει και κατατρώει ότι υγειές υπήρχε δημιουργώντας πολλαπλάσια ανεργία στον ιδιωτικό τομέα (+800,000 άνεργοι από το 2009) και ύφεση συγκρίσιμη μόνο με την Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του '30 στην Αμερική. Και ενώ σχεδόν το σύνολο των εργαζόμενων στον δημόσιο τομέα υπο-λειτουργεί και/ή υπο-αμοίβεται. Κάπου έχουμε κάνει ένα λάθος και το μνημόνιο ελάχιστα έχει συνεισφέρει στο λάθος αυτό. Κυρίως μέσω της αποφυγής ανάληψης της ευθύνης.

Το βασικό λάθος είναι ότι αντί να επικεντρωθούμε στην λύση του Ελληνικού προβλήματος προσπαθήσαμε να το πλασάρουμε ως πρόβλημα του Ευρώ και του συστήματος και να αφήσουμε την πρωτοβουλία στους άλλους, τους «ξένους». Οι ξένοι δεν είναι ούτε φίλοι, ούτε εχθροί. Είναι απλά ξένοι και έχουν τα δικά τους συμφέροντα έλεγαν κάποιοι Φιλικοί λίγο πριν την Επανάσταση σχετικά με το εάν θα βοηθήσουν ή όχι η ξένες δυνάμεις τον «ξεσηκωμό». Ε, 192 χρόνια μετά δεν έχουμε μάθει τίποτα!

Αυτοί μας βοήθησαν, αφού πρώτα κέρδισαν χρόνο για να προετοιμαστούν και τώρα "σκάσε και κολύμπα"!

Για όλα φταίει το Μνημόνιο!

(also in ENG at the bottom)

Δεν μπορεί να έχει υπάρξει μεγαλύτερη ύβρις στον κόσμο ανά τους αιώνες!

Δεν υπάρχουν λεφτά για τα αναγκαία. Κόβονται μισθοί και δαπάνες στην υγεία στην εκπαίδευση στην λογική. Το κράτος καταρρέει συμπαρασύροντας τα πάντα. Και αντί να μειώσουμε το κράτος για να μπορέσει να παρέχει τα βασικά και αναγκαία, ζητάμε να αυξηθεί! Μα καλά το έχουμε χάσει τελείως; Πόσο ιερές είναι πια αυτές οι αγελάδες; Tο χειρότερο είναι ότι αντί να απολυθεί ένα τμήμα του πελατειακού δημοσίου εξευτελίζεται το σύνολο των εργαζομένων, δημόσιων και ιδιωτικών.

Αλλά για όλα φταίει το μνημόνιο! Γιατί αν δεν υπήρχε, αυτό το θέμα θα είχε λυθεί από μόνο του πριν τρία χρόνια. (Σημ.: δεν θα ήμασταν σήμερα εδώ να το συζητάμε αλλά λεπτομέρειες τώρα!)
Τρία χρόνια μετά, είναι απίστευτο αλλά η ηρωική, πατριωτική, ριζοσπαστική λύση είναι το περισσότερα ελλείμματα, περισσότεροι φόροι, μεγαλύτερο χρέος. Τώρα ποιός θα μας δανείσει, λεπτομέρειες τώρα!

Καλά για τον χρυσό να μην το συζητάμε καλύτερα. Μεσαίωνας!

Φταίνε και οι ασύδοτες τράπεζες γιατί χρεοκόπησαν για να μην χρεοκοπήσει ανεξέλεγκτα το ελληνικό δημόσιο. Λεπτομέρειες τώρα! Αυτές πάντα φταίνε. Γιατί ακόμα και αν δεν ξέρεις εσύ ακριβώς το γιατί, αυτές ξέρουν.

Τώρα, με οριακά ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, είναι η ώρα να αναλάβουμε τις πραγματικές ευθύνες μας. Τόσο καιρό, αντιπολίτευση και συμπολίτευση κρυβόμαστε (κρύβονται) πίσω από ένα μνημόνιο. Ήρθε η ώρα να κάνουμε το δικό μας μνημόνιο, αυτό μεταξύ μας.

---------------------
my English Version

There must have been no greater hubris in the world! Ever!

There's no State money for necessities. Horizontal wage cuts and spending cuts on health, education and public investments defy all logic in such a depression. The State collapses dragging everything with it. Yet, instead of reducing the state to a size that is sufficient to provide the basic necessities, we hear –here in Greece- more calls for its enlargement! Have we completely lost our minds? How insane is this? How sacred are those “holly cows”1 after all?
The worst part is that instead of laying off those public sector employees that were hired because of political patronage in large numbers (the spoils system), we humiliate all the workers. Both in the public and in the private sector with massive reductions in nominal and even more so in disposable incomes!
Put the blame on the MOU2. Should there have been no MOU this issue would have been resolved since 2010. (Note: we wouldn’t be here discussing it though but that’s a minor detail!) Three years later, it‘s hard to grasp but the heroic, patriotic, radical and “humane” solution for the many “indignados” is more deficits, more taxes, and more debt! Well, one should ponder who would be willing to lend us? But that’s another minor detail!
Or better put the blame on the banking sector; those irresponsible Greek banks that went bankrupt in order to satisfy the northern voters and the IMF/Troika statisticians on debt sustainability. That way we have avoided the uncontrollable default of the Greek government (not to say that we have avoided a major contagion risk spreading throughout the Eurozone) but that’s another minor detail, as well!
Today, with roughly a balanced budget and a primary surplus insight, it's time we take up the responsibility. For almost three and a half years, all of us, both the opposition and the government (all governments) we are hiding behind the Memorandum. It's time we do our own memorandum of understanding, amongst ourselves.

1 The civil servants that no one seems to be able to let them go like India’s holly cows.
2 All the populist sides and leaders of the rebellious “indignados” seem to agree on that respect. The MUO is to blame for our predicament. 

Ναι στο μνημόνιο, όχι στο Ευρώ! Αυτό δεν το έχουμε ακούσει ακόμα!

Το Ευρώ δεν είναι μονόδρομος. Δεν είναι εκβιασμός αλλά στρατηγική επιλογή. Αυτό θα έπρεπε να είναι κατανοητό από όλους. Γι’ αυτό και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι συμπολίτες τους δεν μπορούν να διανοηθούν, πόσο μάλλον να καταλάβουν, πως είναι δυνατό να θέλεις να είσαι στο κοινό νόμισμα αλλά να μη αποδέχεσαι τους κοινούς κανόνες που το συνοδεύουν.

Ειδικά, ένα νόμισμα που παρά τα πολλά του πλεονεκτήματα χαρακτηρίζεται από σαφείς σχεδιαστικές ατέλειες που καθιστούν την ευλαβική τήρηση των κανόνων σταθερότητας της ευρωζώνης όχι απλά απαραίτητες αλλά μονόδρομο (αυτό είναι μονόδρομος). Οι αιτίες του ημιτελούς σχεδιασμού του βρίσκονται στην ίδια την δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 Ένα νόμισμα –μια νομισματική ένωση με άλλα λόγια- για να λειτουργεί αποτελεσματικά χρειάζεται και μία ενιαία δημοσιοοικονομική πολιτική. Όμως την εποχή που δημιουργήθηκε ήταν εξαιρετικά δύσκολο στα κράτη μέλη να απεμπολήσουν και την δημοσιονομική τους πολιτική μαζί με την νομισματική. Έτσι επιλέχτηκε το σύστημα του εθελούσιου δημοσιονομικού αυτοελέγχου (συνθήκη του Μάαστριχ) με ελλείμματα <3%, χαμηλό πληθωρισμό και στόχο για το χρέος να μην υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ. Τηρουμένων των αναλογιών, το Ευρώ με τα χαμηλά επιτόκια, την μεγάλη διεθνή απήχηση και το πλαίσιο σταθερότητας που προσέφερε βοήθησε στην βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών των χωρών μελών.

Όμως, η συμμετοχή σε μια τέτοιου μεγέθους συμμαχία φέρει και σημαντικές υποχρεώσεις, ειδικά για τους λιγότερο ισχυρούς. Για αυτό επινοήθηκαν τα διάφορα διαρθρωτικά ταμεία με τα γνωστά Πακέτα Ντελόρ και τα συνακόλουθα. Όμως σε κάποιες χώρες, όπως η Ελλάδα μας, η χρήση τους αντί να γίνει με σκοπό την πραγματική σύγκλιση έγινε με μοναδικό σκοπό την εισοδηματική σύγκλιση (όχι την διαθρωτική). Έτσι το κράτος αντί να μειώνεται και η οικονομία να γίνεται πιο ανταγωνιστική, τα χρήματα αυτά χρηματοδότησαν αμφίβολης προστιθέμενης αξίας έργα και δραστηριότητες με μοναδικό σκοπό την αναδιανομή εισοδήματος που όμως δεν παράχθηκε, απλά επιδοτήθηκε και καταναλώθηκε. Στην συνέχεια, όταν η περίοδος της επιδοτούμενης σύγκλισης τελείωσε με την είσοδό μας στην ΟΝΕ, τα χαμηλά επιτόκια του Ευρώ ευνόησαν τον άλογο δανεισμό ο οποίος κατευθύνθηκε και αυτός σε κατανάλωση ιδιωτική και δημόσια. Έτσι μετά αρκετά χρόνια και κυβερνήσεις που επαγγέλονταν αλλά δεν πραγματοποίησαν καμία διαρθρωτική, εκσυγχρονιστική αλλαγή φτάσαμε στην επικείμενη χρεοκοπία την άνοιξη του 2010.

Η πρώτη ένδειξη επικείμενης χρεοκοπίας είναι όταν οι αγορές αποφασίζουν ότι η χρηματοδότησή σου είναι πλέον επίφοβη οπότε και αρχίζει η απότομη αύξηση των επιτοκίων δανεισμού (risk premium). Αυτό είναι ένα μήνυμα ότι εάν δεν αλλάξεις σύντομα δεν θα μπορείς πλέον να χρηματοδοτείσαι από τις αγορές χρήματος. Το σήμα αυτό το πιάνουν οι εταιρίες αξιολόγησης και αρχίζουν οι υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής σου ικανότητας οι οποίες επιδεινώνουν την κατάσταση. Εφόσον δεν λάβεις τα μέτρα σου το τέλος είναι κοντά. Αυτό συνέβη τον Μάιο του 2010.

Στην επόμενη φάση έχεις την επιλογή της αναδιαπραγμάτευσης του χρέους ή την προσφυγή στο IMF ή άλλο μηχανισμό στήριξης όπως αυτός της Τρόικα και σύντομα το ESM. Την στιγμή που σου χορηγείται δάνειο σε αυτό το πλαίσιο συνομολογείς εκχώρηση δικαιωμάτων προς την ικανοποίηση των δανειστών αυτών. Οι όροι αυτοί καταγράφονται σε ένα μνημόνιο (memorandum of understanding).

Το «μνημόνιο» είναι μια σειρά μέτρων που συνοδεύουν κάθε δανειακή σύμβαση. Έτσι υπάρχει το επάρατο «μνημόνιο» μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρωπαίων εταίρων μας και του IMF. Δεν είναι δυνατό να περιμένεις να σου δίνουν χρήματα, πόσο μάλλον τα χρήματα των άλλων Ευρωπαίων φορολογουμένων χωρίς κάποιο σχέδιο, κάποιες δεσμεύσεις για την χρηστή διαχείρισή τους αλλά και την αποπληρωμή τους.

Αρκετοί πιστεύουν ότι η βοήθεια προς την Ελλάδα είναι επαχθής καθώς, κατά την άποψή τους-άποψη που συμμερίζονται αρκετοί νομικοί- έχει σκοπό το κέρδος, το επιτόκιο. Η άποψη αυτή βασίζεται, όχι αδίκως, στο υψηλό επιτόκιο με το οποίο συνοδεύτηκε η πρώτη δανειακή σύμβαση. Το ΔΝΤ, την πρώτη στιγμή πίεζε ώστε το επιτόκιο να είναι το χαμηλότερο δυνατό, αλλά η προτεσταντική ηθική των βορείων εταίρων μας επέμενε σε τιμωριτικό επιτόκιο ως τιμωρία για τις αποκλίσεις αλλά και τις ψευδείς διαβεβαιώσεις για το έλλειμμα και το μέγεθος του προβλήματος. Ταυτόχρονα, όπως υποστήριζαν πολλοί στο αγγλοσαξονικό τόξο σκέψης, η μη τιμωρία ενός παραβατικού κράτους θα αποτελούσε ηθικό κίνδυνο "moral hazard" για μίμηση από άλλα κράτη σε ανάλογη κατάσταση ή περίπτωση.

 Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος. Αλλά και για αυτό δεν φτάνει να δείχνουμε μόνο την Μέρκελ. Πρέπει να δούμε και τις δικές μας ευθύνες και αντιστάσεις στο να αντιληφθούμε το πρόβλημα. Ίσως ακόμα και στο να παραδεχτούμε ότι έχουμε πρόβλημα, συνέπεια των αλλοπρόσαλλων πολιτικών και πρακτικών του παρελθόντος.

Οι αγορές, όμως, που είχαν εντοπίσει από καιρό τις αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας έκαναν πάρτι με τις αμφιλεγόμενες και αλλοπρόσαλλες δηλώσεις και επιχειρούμενες «λύσεις». Και δεν αναφέρομαι στις αγορές ομολόγων που αποτελούνται κατά κόρον από θεσμικούς επενδυτές αλλά στους κερδοσκόπους -τίποτα το υποτιμητικό σε αυτόν τον όρο- που στοχεύουν στην εκμετάλλευση αδυναμιών για την καταγραφή σημαντικών κερδών σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, η έλλειψη σχεδίου από την Ελληνική πλευρά (για αυτό έχουμε τεράστια ευθύνη και πρώτοι απ’ όλους την φέρουν το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ), κατέστησε την διαχείριση της κρίσης οπορτουνιστική και ευθυνοφοβική και είχε σαν συνέπεια το ανεδαφικό πρώτο μνημόνιο που συνόδευε την «ληστρική» τριετή δανειακή σύμβαση. Το μέγεθος της ύφεσης υποεκτιμήθηκε καθώς αγνοήθηκε η φυσιογνωμία της Ελληνικής οικονομίας. Η παντελής ανικανότητα της κυβέρνησης Παπανδρέου να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές, οι μόνες που θα εξασφάλιζαν την μακροχρόνια βιωσιμότητα του προγράμματος και την μείωση του πρωτογενούς ελλείμματος το οποίο είναι διαρθρωτικό και όχι συγκυριακό, συνέβαλε στο πρόβλημα επιτείνοντας την κατάσταση. Έτσι, ενώ το αρχικό πακέτο μέτρων αποσκοπούσε στην διαχείριση του προβλήματος, τελικά αποτέλεσε τον καταλύτη που επέτεινε την φωτιά.

Κάτι που αγνοήθηκε κατά την πρώτη φάση της κρίσης ήταν το θέμα της βιωσιμότητας του χρέους. Η «βιωσιμότητα» (η δυναμική που αναπτύσσεται στο χρέος.) είναι εξίσου σημαντική παράμετρος κάθε προγράμματος στήριξης καθώς από αυτήν εξαρτάται η μελλοντική δυνατότητα χρηματοδότησης της χώρας από τις αγορές. Είναι τελείως διαφορετικό πράγμα το 120% (χρέος/ΑΕΠ) όταν έρχεσαι από το 200% και άλλο όταν έρχεσαι από το 100%. Στην πρώτη περίπτωση αναρρώνεις ενώ στην δεύτερη «πεθαίνεις». Και σε αυτό τον τομέα, της διαχείρισης της βιωσιμότητας του χρέους, επιλέχτηκε η λεκτική παρέμβαση χωρίς κανένα ορθολογικό σχέδιο και ρεαλιστικό χρονικό ορίζοντα δράσης.

 Έτσι, με τις αλλεπάλληλες παλινωδίες του ΓΑΠ, τα μένω, φεύγω και τα δημοψηφίσματα (θέμα που πλέον άνοιξε και από πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης έρχεται πλέον ως ευρωπαϊκή απαίτηση) οδηγηθήκαμε σε νέα δανειακή σύμβαση μεγαλύτερης διάρκειας που θα καλύψει τις δανειακές ανάγκες της χώρας και για τα επόμενα χρόνια έως και το 2020.

Στο δεύτερο μνημόνιο, τρία χρόνια μετά, συμπεριλαμβάνονται και όλες οι διαθρωτικές αλλαγές που θα έπρεπε να είναι το δικό μας σχέδιο για την μεταρρύθμιση της οικονομίας και της Ελλάδας γενικότερα. Όμως συνοδεύεται και με ένα καταστροφικό PSI που οδηγεί (πλέον οδήγησε) τις ελληνικές τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους μικρό-αποταμιευτές σε χρεοκοπία. Λόγο και αυτής της επιλογής το χρέος μειώθηκε ελάχιστα και σε συνδυασμό με την κατάρρευση των τραπεζών και την φυγή καταθέσεων και κεφαλαίων στο εξωτερικό, θα οδηγηθούμε, τρία χρόνια μετά την έναρξη της κρίσης στο πλέον αρνητικό σενάριο της ολοκληρωτικής παύσης πληρωμών στο εσωτερικό. Αυτό βέβαια οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην νέα Δραχμή και στην έξοδό μας από τη ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνο την ευρωζώνη.

Όλα αυτά γιατί ακόμα αρνούμαστε να παραδεχτούμε το ότι έχουμε πρόβλημα. Ότι το δημόσιο, ο μεγάλος ασθενής, δεν μπορεί πια να συντηρείται από την ανεμική (και καταναλωτική) μας οικονομία. Ότι το «λεφτά δεν υπάρχουν» δεν είναι σύνθημα αλλά τραγική διαπίστωση.

Η λύση δεν είναι στο περισσότερο κράτος. Είναι σαν να βάζεις κι άλλα  κούτσουρα στην φωτιά. Η λύση σήμερα είναι στο μικρότερο και πιο αποτελεσματικό κράτος καθώς και στη στήριξη (μη παρεμπόδιση) της ατομικής πρωτοβουλίας και επιχειρηματικότητας. Αλλά πάνω από όλα, η λύση δεν μπορεί να είναι τίποτα από όλα αυτά εάν δεν είναι μέρος ενός σχεδίου. Το στρατηγικό αυτό πλάνο πρέπει να το συμφωνήσει το «νέο» πολιτικό σκηνικό. Τα μέτρα, όπως και οι επιμέρους επιλογές και τακτικές είναι δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό που είναι το βασικό είναι ο στόχος. Που και τι θέλουμε. Μετά θα βρούμε το πως και το πόσο.